8η Μαρτίου – Παγκόσμια Μέρα της Γυναίκα

Λευκωσία 6 Μαρτίου 2007 

Νέα Έκδοση του Τμήματος Ισότητας Ίσης Μεταχείρισης (ΤΙΣΙΜ) της ΔΕΟΚ «Σεξουαλική Παρενόχληση στον Εργασιακό Χώρο – Ένας Αθέατος Εφιάλτης»

Εναρκτήρια Δήλωση Γενικού Γραμματέα ΔΕΟΚ, κ. Διομήδη Διομήδους

Η ΔΕΟΚ πιστεύει ακράδαντα ότι το σύγχρονο εργατικό κίνημα πρέπει να δημιουργήσει νέα στρατηγική ανάδειξης και αντιμετώπισης απέναντι στα σημερινά προβλήματα του εργασιακού χώρου όπως οι διακρίσεις κάθε μορφής σε βάρος των γυναικών εργαζομένων μεταξύ αυτών και η σεξουαλική παρενόχληση.  Μέσα στο πλαίσιο αυτό, στο οποίο περιλαμβάνεται και η συνδικαλιστική δράση για την προώθηση της ισότητας στην αγορά εργασίας και στους χώρους εργασίας, η ΔΕΟΚ παραδίδει σήμερα μια νέα έκδοση του Τμήματος Ισότητας Ίσης Μεταχείρισης (ΤΙΣΙΜ)-ΔΕΟΚ.

Η νέα έκδοση με συγγραφέα την συνάδελφο Άννα Πηλαβάκη, Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέα της ΔΕΟΚ, "Σεξουαλική Παρενόχληση:  Ένας Αθέατος Εφιάλτης στο Χώρο Εργασίας",  την οποία είχα την τιμή να επιμεληθώ, αποτελεί ένα ακόμα επιστημονικό εργαλείο για προώθηση της θέσης της εργαζόμενης γυναίκας στο χώρο εργασίας, στην απασχόληση, την επαγγελματική της ζωή και καριέρα.  Μπορεί να λεχθεί με βεβαιότητα ότι η έκδοση υποστηρίζει και ενισχύει την Κύπρια, και όχι μόνο, εργαζόμενη γυναίκα αφού η συντριπτική πλειοψηφία θυμάτων σεξουαλικής παρενόχλησης είναι γυναίκες. 

Είμαστε πεπεισμένοι ότι η έκδοση θα αποτελέσει ακόμα ένα επιστημονικό αποτελεσματικό εργαλείο και μεθοδολογία διαφώτισης,  κατάρτισης και επιμόρφωσης.  Μπορεί φυσικά η έκδοση αυτή να αξιοποιηθεί και σαν ενημερωτικό υλικό για ευρύτερη χρήση αφού έχει σε πολλά του μέρη εκλαϊκευμένη, απλή και χαρακτηριστικά επεξηγηματική καταγραφή πληροφοριών και δεδομένων γύρω από το θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης.

Πολύ συνοπτικά το περιεχόμενο της έκδοσης κατά κεφάλαιο

Το πρώτο κεφάλαιο του Οδηγού αυτού εισάγει και επεξηγεί τον ορισμό της σεξουαλικής παρενόχλησης όπως αυτός περιγράφεται στην Κυπριακή Νομοθεσία για την Ίση Μεταχείριση στην Απασχόληση και Επαγγελματική Εκπαίδευση.  Δίνονται ορισμοί για τη σεξουαλική παρενόχληση, διαφόρων επιστημόνων που ασχολήθηκαν με τη μελέτη του θέματος αυτού.

Αναφέρεται σε περιπτωσιολογική και εκλαϊκευμένη επεξήγηση του φαινομένου και περιγράφει ποιος/α μπορεί να είναι θύμα, ποιος/α μπορεί να είναι θύτης και τους τρεις επικρατέστερους τύπους σεξουαλικής παρενόχλησης στο χώρο εργασίας.

Στο δεύτερο κεφάλαιο περιγράφονται περιστατικά στους χώρους εργασίας, οι συνέπειες της σεξουαλικής παρενόχλησης στα θύματα, όπως αυτές καταγράφηκαν σε διάφορες μελέτες, οι διάφορες μορφές της και καταγράφονται  παραδείγματα σεξουαλικής παρενόχλησης ή που μπορούν να καταγγελθούν ως τέτοια.  Δίνονται τα βασικά βήματα αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού και τέλος περιγράφεται η συμπεριφορά των θυμάτων.

Στο τρίτο κεφάλαιο περιγράφεται η υφιστάμενη κατάσταση στην Κύπρο, την Ευρώπη και διεθνώς και παρατίθενται παραδείγματα και στατιστικά στοιχεία ανά χώρα.  Αναφέρονται στατιστικά στοιχεία από το 1980 μέχρι το 2003 στην Ευρώπη και φαίνεται η πραγματική διάσταση του προβλήματος με τις αυξητικές τάσεις χρόνο με το χρόνο.

Στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται ειδική αναφορά  στην υφιστάμενη νομοθεσία και τους μηχανισμούς πρόληψης και καταστολής του φαινομένου της σεξουαλικής παρενόχλησης.  Περαιτέρω περιγράφονται διάφορα δεδικασμένα περιστατικά, καταγράφοντας περιληπτικά την καταγγελία και το αποτέλεσμα της δίκης.

Το πέμπτο κεφάλαιο περιγράφει το ρόλο των εργαζομένων και των εργοδοτών στην πρόληψη και καταστολή τέτοιων περιστατικών.  Σε αυτό το κεφάλαιο ουσιαστικά φαίνεται πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος των συνδικαλιστικών στελεχών και η κατάρτιση τους στο θέμα αυτό και επεξηγούνται τρόποι και μεθοδολογίες ουσιαστικής παρέμβασης και επιδίωξης καταστολής του φαινομένου από τους κοινωνικούς εταίρους.

Τέλος στο έκτο κεφάλαιο περιγράφονται όλα τα αρμόδια κυβερνητικά τμήματα και οι οργανώσεις και φορείς που μπορούν να δεχτούν παράπονα ή και να τα χειριστούν.

Ειδικότερα ενδιαφέροντα στοιχεία για την Κύπρο

Αναφορικά με την κατάσταση στην Κύπρο η συγγραφέας αναφέρεται σε αποτελέσματα έρευνας του Κέντρου Ερευνών και Ανάπτυξης του ιδιωτικού κολεγίου «Intercollege» που έγινε το 1997.  Ανάμεσα σε δείγμα 1500 ατόμων που διανεμήθηκε ανώνυμα σε άντρες και γυναίκες η έρευνα έδειξε ότι το 85% του δείγματος θεωρούσε τη σεξουαλική παρενόχληση ότι είναι ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα στην Κύπρο.  Το 40% του δείγματος γνώριζε από πρώτο χέρι άτομα που ήταν θύματα του φαινομένου αυτού και που εργάζονταν σε καμπαρέ 96%, οικιακές βοηθοί 73%, σε ξενοδοχεία 64%, σε εργοστάσια 38%, καταστήματα και γραφεία 28% και στα σχολεία και κολέγια 17%.

Γίνεται επίσης αναφορά στα αποτελέσματα άλλης έρευνας στον τραπεζικό και ημικρατικό τομέα η οποία έδειξε ότι στις Τράπεζες ποσοστό 10% των ερωτηθείσων έχει δεχθεί ανήθικες ή απρεπείς προτάσεις, με τα περισσότερα κρούσματα να παρουσιάζονται στη Λεμεσό, σε διαζευγμένες, ανώτερου μορφωτικού επιπέδου.  Το ποσοστό αυτό στους Ημικρατικούς είναι στο 16%.

Είναι όμως ενδεικτικό και ιδιαίτερα χαρακτηριστικό ότι στην Κύπρο υπήρχε και δυστυχώς ακόμα υπάρχει νοοτροπία πλήρους υποβάθμισης και  "ΤΑΜΠΟΥ"  γύρω από το φαινόμενο της σεξουαλικής παρενόχλησης στους χώρους εργασίας.  Το συμπέρασμα αυτό εξάγεται από το γεγονός ότι κανένα από αυτά τα αναφερόμενα στις πιο πάνω έρευνες περιστατικά δεν καταγγέλθηκε για να εξεταστεί, αλλά αποσιωπήθηκαν από τις ίδιες τις εργαζόμενες.  Όπως τονίζεται στην έκδοση, στην Κύπρο το θέμα της ανάδειξης ή και καταγγελίας περιστατικών σεξουαλικής παρενόχλησης βρίσκεται σε ασθενική νηπιακή φάση αφού τα ταμπού και οι προκαταλήψεις είναι πολύ δυσμενείς και αποθαρρύνουν τα θύματα, ειδικότερα γυναίκες από το να αντιμετωπίσουν χωρίς κοινωνικές και άλλες φοβίες την πιθανότητα καταγγελίας κάποιου περιστατικού. Υπήρξε όμως μεγάλο νομικό κενό για τη σεξουαλική παρενόχληση μέχρι πρόσφατα που καλύφθηκε από την εναρμόνιση μας με το ευρωπαϊκό κεκτημένο.  Έτσι η ανυπαρξία νομοθεσίας, θεσμικού πλαισίου και μηχανισμών υποβολής και καταστολής του φαινομένου συνέβαλαν στη διαιώνιση του προβλήματος.

Απευθύνουμε σε όλους όσους θα πάρουν στα χέρια τους την έκδοση αυτή, για απλή ανάγνωση ή για πιο βαθιά αξιοποίηση και αποδοτική χρήση, το μήνυμα ότι η διαρκής αναζήτηση και παραγωγή εργαλείων αποτελεσματικής προώθησης της ισότητας υπέρ κυρίως της εργαζόμενης γυναίκας θα συνεχιστεί από πλευράς ΔΕΟΚ ακατάπαυστα.